Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa hội ở Việt Nam, nền kinh tế chưa
thực sự phát triển cao, lực lượng sản xuất luôn tồn tại ở nhiều trình độ khác
nhau, tương ứng với mỗi trình độ của lực lượng sản xuất sẽ có một kiểu quan
hệ sản xuất do đó tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần là một tất yếu khách
quan và có vai trò to lớn. Một trong những thành phần kinh tế cơ bản là thành
phần kinh tế tư nhân. Phát triển kinh tế tư nhân là một nhiệm vụ quan trọng
trong đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Tháng 2 năm 2002 Hội nghị lần 5 Ban chấp hành Trung ương khóa IX có
nghị quyết chuyên đề về kinh tế tư nhân trong đó nhấn mạnh “ Kinh tế tư
nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế nhiều thành phần định
hướng xã hội chủ nghĩa góp phần quan trọng thực hiện nhiệm vụ trung tâm là
phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa nâng cao nội lực đất nước trong hội
nhập kinh tế quốc tế”. Đại hội lần thứ X của Đảng tháng 4 năm 2006 tiếp tục
khẳng định “Tạo điều kiện thuận lợi cho các loại hình kinh tế tư nhân đầu tư
phát triển theo quy định của pháp luật, không hạn chế về quy mô, ngành nghề,
lĩnh vực, địa bàn”.
Hai mươi năm qua kinh tế tư nhân ở nước ta phát triển tăng nhanh về
số lượng và chất lượng, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, giữ vững
ổn định kinh tế chính trị, xã hội của đất nước. Phát triển kinh tế tư nhân là
một vấn đề mới và phức tạp. Bản thân là một sinh viên kinh tế, em nhận thấy
cần phải tự trang bị kiến thức cơ bản về sự phát triển nền kinh tế trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội nhất là kinh tế tư nhân. Bài đề án này chỉ tập
trung vào ba nội dung cơ bản sau:
Luận giải những vấn đề lý luận về phát triển kinh tế tư nhân trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Đánh giá thực trạng về phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Em xin chân thành cám ơn sự hướng dẫn giúp đỡ của PGS.TS Đào Thị
Phương Liên.
1
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
NỘI DUNG
I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG
THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.
1.Thế nào là Kinh tế tư nhân?
Khái niệm kinh tế tư nhân được dùng để chỉ thành phần kinh tế dựa
trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, tiểu
chủ, kinh tế tư bản tư nhân. Lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định sự
tồn tại của kinh tế tư nhân là một tất yếu khách quan trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội và việc cải tạo thành phần kinh tế này là một trong những
nhiệm vụ kinh tế cơ bản, lâu dài của thời kỳ quá độ.
Kinh tế cá thể là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về tư liệu
sản xuất và khả năng lao động của bản thân người lao động và gia đình.
Kinh tế tiểu chủ cũng là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về
tư liệu sản xuất nhưng có thuê mướn lao động, tuy nhiên thu nhập vẫn chủ
yếu dựa vào sức lao động và vốn của bản thân và gia đình.
Kinh tế tư bản tư nhân là hình thức kinh tế mà sản xuất kinh
doanh dựa trên cơ sở chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản
xuất và bóc lột sức lao động làm thuê. Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội ở nước ta hay kinh tế tư bản tư nhân có vai trò đáng kể trên phương
diện phát triển lực lượng sản xuất, xã hội hoá sản xuất cũng như trên
phương diện giải quyết các vấn đề xã hội.
Thành phần kinh tế tư nhân tồn tại dưới hình thức là các hộ kinh doanh
cá thể, tiểu doanh nghiệp tư nhân, các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty
cổ phần mà vốn thuộc sở hữu tư nhân. Sự xuất hiện ngày càng nhiều chủ thể
sản xuất, kinh doanh thuộc khu vực kinh tế tư nhân trong tất cả các lĩnh vực,
các ngành sản xuất, kinh doanh đã đẩy lùi dần tình trạng độc quyền làm cho
sản xuất hàng hóa phát triển, thị trường được mở rộng, các quy luật kinh tế thị
trường phát huy được tác dụng đẩy lùi cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao
cấp vốn đã ăn sâu vào trong tiềm thức xã hội.
2
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Kinh tế tư nhân có các hình thức phân phối đặc thù gắn với sở hữu tư
nhân. Người chủ phân phối theo vốn, tài sản và năng lực kinh doanh còn
người lao động phân phối theo giá trị sức lao động.
2.Quan điểm phát triển kinh tế tư nhân của Đảng và Nhà nước.
Đường lối đổi mới của Đảng ta bắt đầu từ Đại hội VI và được hoàn
thiện dần qua các kỳ Đại hội tiếp theo.Về kinh tế, tại Đại hội IX, Đảng cộng
sản Việt Nam khẳng định “chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính
sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế
thị trường, có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa”.
Trong quá trình đổi mới đó, nhận thức của Đảng về vị trí và vai trò của các
thành phần kinh tế đặc biệt là kinh tế tư nhân đã có sự thay đổi căn bản so với
trước. Nếu như những năm trước đổi mới, thành phần kinh tế tư nhân chỉ
được coi là một thành phân kinh tế “tàn dư”, chỉ tồn tại khách quan trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và sẽ bị thu hẹp dần trong quá trình lớn lên của
các thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa (toàn dân và tập thể) thì đến Đại hội
VIII và IX của Đảng thành phần kinh tế tư nhân mới được khẳng định sự tồn
tại lâu dài “cả đến khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng”.
Thực tế cho thấy kinh tế tư nhân ngày càng chứng tỏ được vai trò quan
trọng của nó, là một trong những động lực của nền kinh tế. Trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tư nhân
được khuyến khích phát triển không hạn chế về quy mô trong những
ngành nghề mà Nhà nước và Pháp luật không cấm.
Nhà nước tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho kinh tế tư
nhân.Kinh tế tư nhân có quyền bình đẳng với các kinh tế khác trước
pháp luật, cũng như được bảo hộ quyền sở hữu và các lợi ích hợp pháp.
Tuy nhiên kinh tế tư nhân mang tính tự phát cao nên cần tăng cường
vai trò quản lý của Nhà nước đối với khu vực kinh tế này.
II. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG
THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.
1. Những mặt được.
Nền kinh tế nước ta lựa chọn là nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa. Theo đó, nếu không có kinh tế nhà nước sẽ không có định
hướng xã hội chủ nghĩa nhưng không có kinh tế tư nhân cũng sẽ không có
kinh tế thị trường. Chính vì thế mà phát triển kinh tế nhiều thành phần nói
chung và phát triển kinh tế tư nhân nói riêng là một trong những nội dung
quan trọng của đường lối đổi mới kinh tế của Đảng ta. Những thành tựu kinh
tế quan trọng đạt được qua 20 năm đổi mới đất nước là bằng chứng sinh động
3
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
xác nhận một cách thuyết phục sự khởi sắc của nền kinh tế nói chung và triển
vọng tiềm tàng của kinh tế tư nhân nói riêng.
Sự phát triển kinh tế tư nhân đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển
chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội như huy động được nhiều nguồn vốn
đầu tư với số lượng lớn vào sản xuất kinh doanh, góp phần nâng cao sức sản
xuất xã hội, tao thêm nhiều việc làm cho người lao động, thúc đẩy sự hình
thành và phát triển các loại thị trường, làm tăng sức cạnh tranh của hàng hoá
sản xuất trong nước tạo ra sự cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh
tế trong hoạt động sản xuất và kinh doanh vừa góp phần tạo nên tốc độ tăng
trưỏng kinh tế cao, vừa tham gia giải quyết những vấn đề xã hội
Trong những năm qua kinh tế tư nhân tăng nhanh về số lượng, vốn kinh
doanh, thu hút lao động nhất là loại hình doanh nghiệp, công ty. Kinh tế tư
nhân phát triển rộng khắp trong các ngành nghề mà pháp luật không cấm, số
cơ sở nhiều nhất trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, xây dựng tiếp đến là
công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.
Năm 2004, GDP khu vực kinh tế tư nhân đạt 274.473 tỷ đồng ( giá hiện
hành), chiếm 38.5% tổng GDP của cả nước, trong đó hộ gia đình, cá thể tiểu
chủ đóng góp 210.690 tỷ đồng, chiếm 76.7% GDP của khu vực kinh tế tư
nhân, doanh nghiệp của tư nhân đóng góp được 59.803 tỷ đồng, chiếm 23.3%
GDP của kinh tế tư nhân. Tốc độ tăng trưởng GDP do các doanh nghiệp thuộc
khu vực kinh tế tư nhân luôn luôn cao hơn gấp rưỡi, gấp đôi tốc độ tăng
chung cũng như cao hơn tốc độ tăng của các khu vực khác.
Kinh tế tư nhân đã góp phần quan trọng thu hút nhiều lao động trong xã
hội, nhất là số người đến tuổi lao động chưa có việc làm, giải quyết số dôi dư
từ các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước do tinh giảm biên chế, giải thể và do
sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước.Công bố của Ban chỉ đạo điều tra lao
động - việc làm Trung ương cho thấy, lao động đang làm việc tại thời điểm
ngày 1 tháng 7 năm 2005 trong khu vực kinh tế ngoài nhà nước tập trung chủ
yếu trong khu vực kinh tế tư nhân là 38,355 triệu người chiếm 88,2% số lao
động có việc làm thường xuyên trong cả nước
1
. Trong số lao động làm việc
trong khu vực kinh tế tư nhân thì lao động trong hộ kinh doanh cá thể có số
lượng lớn, lao động trong doanh nghiệp có số lượng còn nhỏ nhưng tăng rất
nhanh. Cuối năm 2003 có gần 2 triệu lao động làm việc trong các doanh
nghiệp của tư nhân, tăng khoảng 1 triệu người so với năm 2000
2
.
Trước đổi mới, kinh tế tư nhân chủ yếu giới hạn trong khu vực hộ kinh
doanh cá thể, hoạt động chủ yếu ở thị trường tự do. Cho đến năm 1990, nếu
số hộ công thương nghiệp, kinh doanh cá thể mới có khoảng 840 nghìn, thì
đến năm 2006 đã có trên 3 triệu hộ sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế
hộ tự chủ. Doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trước năm 1991 hầu
1
Ban chỉ đạo điều tra lao động - việc làm Trung ương : Công bố điều tra lao động - việc làm năm 2005 ngày
17 tháng 11 năm 2005 tại Hà Nội.
2
Tổng cục thống kê: Niên giám thống kê năm 2004.
4
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
như không có, nếu có thì chủ yếu hoạt động ở thị trường ngầm, không được
chấp nhận chính thức. Từ sau khi có Luật Công ty (1990), số doanh nghiệp
thuộc khu vực kinh tế tư nhân mới chính thức ra đời và chỉ thực sự tăng lên
nhanh chóng từ sau khi Luật Doanh nghiệp được Quốc hội thông qua tháng 6
năm 1999, có hiệu lực từ tháng 1 năm 2000. Năm 2000, số doanh nghiệp đăng
ký là 14.413, đến năm 2004 , con số này là 36.795. Số doanh nghiệp kinh tế
tư nhân có đến ngày 31 tháng 12 năm 2003 ô Tổng cục thống kê công bố là
60.374
1
.
Cơ cấu các loại hình doanh nghiệp đã có sự thay đổi theo hướng tích
cực công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần tăng từ 36% trong giai
đoạn 1991 – 1999 lên gần 68% so với tổng số doanh nghiệp đăng ký đến hết
tháng 6 năm 2005. Trong khi đó vào cùng thời điểm doanh nghiệp tư nhân
giảm từ 64% xuống còn 31.8% giai đoạn 2001 – 2005.
Số lượng doanh nghiệp và vốn đăng ký tập trung nhiều nhất ở vùng
Đông Nam Bộ chiếm 40.7% số doanh nghiệp đăng ký mới với 36.5% tổng
vốn đăng ký. Vùng Tây Bắc có tỷ lệ thấp nhất 0.94% và 0.74%
2
.
Với tính chất phong phú đa dạng, gọn nhẹ, linh hoạt, năng động, kinh tế
hộ gia đình, cá thể, tiểu chủ có ưu thế về khả năng huy động nguồn lực phân
tán tại chỗ như vốn, lao động, đất đai, tài nguyên thiên nhiên, khoa học công
nghệ vào sản xuất kinh doanh. Qua đó giải quyết việc làm cho đông đảo
người lao động, tăng thu nhập cải thiện đời sống cho nông dân nghèo thành
thị, góp phần thực hiện công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn, xoá đói
giảm nghèo, phát triển kinh tế xã hội. Số hộ kinh doanh cá thể phi nông
nghiệp là 1.498.611 hộ năm 1992 tăng lên 2.016.259 hộ năm 1996. Tốc độ
tăng trưởng bình quân là 7,68% / năm, mỗi năm tăng bình quân 129.412 hộ.
Sự xuất hiện của thành phần kinh tế tư nhân đã chấm dứt chuỗi thời
gian “ một mình một chợ” của khu vực doanh nghiệp nhà nước. Một vai trò
quan trọng của kinh tế tư nhân là “ nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh của nền
kinh tế. Trên thực tế, đã có nhiều dịch vụ mới xuất hiện trong đó doanh
nghiệp dân doanh đóng vai trò chủ đạo như phần mềm, Internet, bất động
sản, Thậm chí nhiều doanh nghiệp dân doanh còn vượt qua các doanh
nghiệp nhà nước trong cùng lĩnh vực và tạo được tên tuổi, uy tín trên thị
trường như công ty Kinh Đô, Hoà Phát, Trung Nguyên. Tốc độ tăng trưởng
công nghiệp của khu vực kinh tế tư nhân luôn tăng cao hơn so với tốc độ tăng
ngành công nghiệp cả nước. Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 20% - 30%
kim ngạch xuất khẩu. Trong nhiều lĩnh vực, kinh tế tư nhân có khả năng cạnh
tranh trên thị trường thế giới như thuỷ sản, may mặc, da giày.
1
Tổng cục thống kê: Niên giám thống kê năm 2004.
2
Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Báo cáo 3 năm thực hiện Nghị định 90/2001 ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Chính
phủ về trợ giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2. Một số hạn chế
Chúng ta không thể phủ định những mặt tích cực của kinh tế tư nhân
đối với sự phát triển nền kinh tế xã hội của nước ta trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tuy nhiên cũng phải thấy được những hạn chế
nhất định trong quá trình phát triển của kinh tế tư nhân.
Trong suốt một thời gian dài, kinh tế tư nhân thực tế có tồn tại nhưng
không được công nhận cho nên kinh tế tư nhân lâm vào tình trạng bất hợp
pháp, mua lén, bán trộm, tính tự pháp cao, tình trạng vô chính phủ trong sản
xuất kinh doanh, xuất hiện các doanh nghiệp “ma” như một sự đề kháng
của sự sinh tồn. Đến khi được chính thức hoá, những thói hư tật xấu ấy vẫn
còn.
Tuy chiếm vị trí ngày càng quan trọng và đang trong xu thế tăng lên
nhưng nhìn chung quy mô của khu vực kinh tế tư nhân nói chung và của
doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân nói riêng vẫn còn nhỏ, hiệu quả
và sức cạnh tranh còn thấp do kinh doanh trong điều kiện nước ta còn rất
nhiều khó khăn đặc biệt là đối với kinh tế tư nhân bởi lẽ môi trường đầu tư
kinh doanh chưa thuận lợi khó khăn tiếp cận nguồn lực (đất đai, vốn, nguồn
nhân lực) thủ tục hành chính phức tạp và tâm lý xã hội chưa hoàn thiện.
Quy mô của doanh nghiệp tư nhân hầu hết là nhỏ một số có quy mô
vừa và lớn thuộc thuộc loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ
phần. Vốn sản xuất kinh doanh bình quân năm 2003 của một doanh nghiệp tư
nhân là 1,34 tỷ đồng, trong đó dưới 1 tỷ đồng chiếm 66%; con số tương ứng
của công ty trách nhiệm hữu hạn là 1,47 tỷ đồng và 38% công ty cổ phần là
5,09 tỷ đồng và 25%. Bình quân một doanh nghiệp thu hút 30 lao động.
Kinh tế hộ gia đình ở đô thị có quy mô sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ.
Phần lớn các cơ sở này sản xuất thủ công, công nghệ lạc hậu, sản xuất kinh
doanh nằm đan xen với khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu
đến sức khoẻ cộng đồng, nhất là ở làng nghề. Đa số hoạt động phi chính thức,
nên một mặt việc hạch toán sản xuất kinh doanh làm thiếu công khai minh
bạch làm cho Nhà nước khó nắm bắt đúng thực trạng phát triển để có chủ
trương chính sách phù hợp, mặt khác trong chừng mực nào đó gây ra cạnh
tranh thiếu lành mạnh, ảnh hưỏng tiêu cực đến môi trường đầu tư, kinh doanh.
Do quản trị doanh nghiệp còn yếu kém, hiểu biết về pháp luật còn hạn
chế.Tổ chức sản xuất kinh doanh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm bản thân và
gia đình. Vi phạm pháp luật trong khu vực kinh tế tư nhân không phải là ít
như trong trách nhiệm hoàn thuế giá trị gia tăng các doanh nghiệp thường
hoàn thuế sai làm thất thoát cho ngân sách nhà nước nhiều tỷ đồng. Bên cạnh
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
đó xuất hiện những “ doanh nghiệp ảo” do một số công chức thuế hải quan
dựng lên nhằm lợi dụng làm công cụ rút ngân sách Nhà nước thông qua việc
hoàn thuế VAT.
Các doanh nghiệp thường có định mức lao động cao, thời gian lao động
kéo dài , thiếu điều kiện bảo hộ an toàn lao động chưa thực hiện đầy đủ chế
độ bảo hiểm xã hội cho người lao động
3. Một số khó khăn kinh tế tư nhân gặp phải:
a. Khó khăn về vốn và hạn chế về tín dụng
Các hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp tư nhân nói chung đều thiếu
vốn sản xuất. Đến cuối năm 2000, vốn đăng ký kinh doanh khi mới thành lập
của các doanh nghiệp tư nhân chỉ trên dưới 1 tỷ. Phần lớn các doanh nghiệp
tư nhân đều mới thành lập nên uy tín trong kinh doanh chưa cao, tài sản sẵn
có còn ít nên thường bị các tổ chức tín dụng cho là các khách hàng nhỏ. Qua
báo cáo của Ngân hàng Nhà nước số 1227/NHNN – CSTT cho thấy doanh số
cho vay của các ngân hàng thương mại đối với khu vực kinh tế tư nhân mới
chiếm 15,7% trên tổng số cho vay của các ngân hàng năm 2000 và 6 tháng
đầu năm 2001 là 24,3%.
b. Khó khăn về đất đai và mặt bằng sản xuất
Hầu hết các doanh nghiệp tư nhân được thành lập và phát triển từ khi
có chủ trương đổi mới và tăng nhanh sau khi Luật doanh nghiệp có hiệu lực
thi hành nên không được Nhà nước ưu đãi về đất, chính vì vậy thiếu mặt bằng
kinh doanh đang là trở ngại lớn đối với các cơ sở kinh doanh.
Nhiều doanh nghiệp tư nhân phải sử dụng nhà ở, đất của gia đình trong
khu dân cư làm nơi sản xuất kinh doanh chật hẹp, gây ô nhiễm môi trường,
ảnh hưởng đến sinh hoạt của khu dân cư trong khu vực, gây ra khiếu kiện,
khó mở sản xuất kinh doanh. Một số trường hợp khác thì phải thuê mặt bằng
sản xuất với giá cao từ các đơn vị khác đồng thời chịu một khoản chi phí lớn
để dọn dẹp hay cải tạo lại mặt bằng hoặc nhiều doanh nghiệp không dám đầu
tư lâu dài vào nhà xưởng, máy móc thiết bị vì lo phải trả đất trong khi chưa
thu hồi được vốn do đó sản xuất sẽ không được ổn định.
c. Khó khăn về môi trường pháp lý và tâm lý xã hội
Trở ngại lớn đối với khu vực kinh tế tư nhân là môi trường pháp lý
chưa đồng bộ, chưa hoàn thiện, chưa đầy đủ, chưa rõ ràng, thiếu nhất quán
hay thay đổi phức tạp và chồng chéo, dẫn đến tình trạng các cơ quan thừa
hành và các doanh nghiệp lúng túng trong việc chấp hành pháp luật.
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Hiện nay giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp thuộc khu vực
kinh tế tư nhân còn nhiều hiện tượng phân biệt đối xử, cả trong chính sách và
trong việc thực hiện chính sách, thừa hành công vụ của một số cán bộ của
Nhà nước ( như trong lĩnh vực Ngân hàng, tiếp cận chế độ ưu đãi của Chính
phủ, thuê đất, tiếp nhận thông tin về thị trường xuất khẩu, trong việc đào tạo
bồi dưỡng lao động )
Kinh tế tư nhân chưa được nhìn nhận đánh giá đúng mức trong quan
niệm và nhận thức xã hội, vẫn còn một số mặc cảm, định kiến, e dè trong phát
triển kinh tế tư nhân, phản ánh trên các thông tin đại chúng chưa tương xứng
với đóng góp quan trọng của khu vực này.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ
TƯ NHÂN TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở
VIỆT NAM.
Phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ qúa độ lên chủ nghĩa xã hội là
một xu hướng khách quan. Tuy nhiên để đưa kinh tế tư nhân phát triển theo
quỹ đạo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa lại là một nhiệm vụ hết sức phức
tạp, lâu dài và khó khăn. Kinh tế tư nhân chỉ có thể phát triển đúng hướng xã
hội chủ nghĩa khi Đảng và Nhà nước có chính sách biện pháp quản lý phù
hợp, không làm mất động lực phát triển của nó nhưng cũng không để nó vận
động một cách tự phát, ngoài vòng pháp luật.
Hội nghị lần thứ năm của Ban chấp hành Trung ương khoá IX đưa ra 4
nhóm giải pháp chính thức thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển theo định
hướng xã hội chủ nghĩa:
1. Tạo môi trường thuận lợi về thể chế và tâm lý xã hội cho phát triển
kinh tế tư nhân.
Sửa đổi bổ sung Luật Doanh nghiệp và một số quy định chưa
thống nhất giữa các văn bản pháp luật đã ban hành về những vấn
đề có liên quan đến kinh tế tư nhân, theo hướng xoá bỏ phân biệt
đối xử giữa các thành phần kinh tế, đảm bảo thực hiện nhất quán
các quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân.
Tiếp tục xoá bỏ thể chế kế hoạch tập trung quan liêu giảm bớt đi
đến xoá bỏ sự can thiệp trực tiếp của các cơ quan chức năng vào
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện hoạt động
quản lý theo phương pháp gián tiếp, chủ yếu bằng hệ thống quy
hoạch, kế hoạch, chính sách xoá bỏ cơ chế “ xin – cho”.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Sửa đổi bổ sung một số quy định theo hướng vừa tạo thuận lợi
vừa chặt chẽ trong việc cấp đăng ký kinh doanh theo yêu cầu
“một cửa – một dấu”. Rà soát lại, bãi bỏ những giấy phép kinh
doanh , chứng chỉ hành nghề không cần thiết , gây khó khăn cho
đăng ký kinh doanh và hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời
quản lý chặt chẽ và có chế tài xử lý nghiêm minh những vi phạm
của các đơn vị kinh tế tư nhân trong đăng ký kinh doanh và hoạt
động cũng như những vi phạm của cơ quan, cán bộ nhà nước
trong thi hành công vụ.
Làm tốt công tác phổ biến, tuyên truyền quan điểm, đường lối,
chính sách của Đảng, Nhà nước đối với phát triển kinh tế tư
nhân.
2. Sửa đổi, bổ sung một số cơ chế chính sách bảo đảm sự bình đẳng
giữa các thành phần kinh tế về cơ hội và khả năng lựa chọn các điều
kiện để phát triển, tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc, sửa đổi những
quy định chưa phù hợp để khu vực kinh tế tư nhân có thể phát triển
một cách toàn diện và tạo điều kiện cho khu vực này được hưởng
những ưu đãi của Nhà nước.
Bên cạnh thiện môi trường chung cho đầu tư kinh doanh Nhà nước
khuyến khích phát triển doanh nghiệp tư nhân bằng các chính sách hỗ
trợ phát triển:
Giúp đỡ việc tạo mặt bằng sản xuất kinh doanh bằng chính sách
đất đai và các điều kiện về kết cấu hạ tầng.
Vốn tín dụng.
Ứng dụng khoa học công nghệ ( Nhà nước đầu tư công nghệ
mới, áp dụng hình thức khuyến công, hỗ trợ việc đào tạo cán
bộ ).
Áp dụng các chính sách ưu đãi đối với các lĩnh vực ngành nghề
cần khuyến khích.
Song song với các chính sách khuyến khích và hỗ trợ cần xúc tiến
mạnh hơn chủ trương xoá bỏ bao cấp, kiểm soát độc quyền kinh doanh, tạo ra
sức ép rất mạnh thúc đẩy doanh nghiệp phải vươn lên nâng cao sức cạnh tranh
để tồn tại và phát triển, chủ động hội nhập quốc tế.
3. Tiếp tục hoàn thiện và tăng cường quản lý nhà nước.
Chức năng quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân là : xây
dựng, hoàn thiện khung pháp lý và ban hành chính sách, cơ chế quản lý
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
cho doanh nghiệp, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, chế độ, chính sách
nhà nước của các doanh nghiệp, nắm chắc tình hình kinh doanh và hoạt
động của các hộ kinh doanh và các doanh nghiệp.
4. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng.
Đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong khu vực
kinh tế tư nhân, tập trung vào việc nâng cao nhận thức chính trị, ý thức
chấp hành pháp luật của cả người lao động và người chủ doanh nghiệp.
Những đảng viên đang làm chủ doanh nghiệp tư nhân chấp hành tốt Điều
lệ Đảng và luật pháp, chính sách của Nhà nước thì vẫn là đảng viên của
Đảng.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
KẾT LUẬN
Hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và
lãnh đạo, kinh tế tư nhân đã phát triển rộng khắp cả về số lượng và chất
lượng, ngày càng chứng tỏ được vai trò động lực của nền kinh tế. Trong nền
kinh tế thị trường hiện nay, nếu như kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo,
quyết định bản chất và định hướng cho sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế,
còn kinh tế tư nhân là “ chỗ dựa thiết yếu ” bởi lẽ:
Kinh tế tư nhân tạo ra một khối lượng của cải vật chất to lớn, đóng góp
đáng kể vào giá trị thu nhập của toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Kinh tế tư nhân đã tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ, đóng góp ngày
càng lớn vào ngân sách nhà nước, tham gia tích cực và hiệu quả trong
việc thực hiện các mục tiêu xã hội.
Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, kinh tế tư nhân
đã và đang từng bước khẳng định vị trí “ chỗ dựa chủ yếu ” của nó theo
đúng quy luật của nền kinh tế thị trường. Nó thực sự đã trở thành một
bộ phận của kinh tế dân doanh, thể hiện định hướng phát triển thep
nguyên tắc “ lấy dân làm gốc ” với mục tiêu dân giàu nước mạnh. Kinh
tế tư nhân đang có cơ hội phát triển mạnh cả về bề rộng lẫn chiều sâu,
cả về quy mô số lượng và chất lượng.
Phát triển kinh tế tư nhân là một tất yếu xuất phát từ quy luật về sự phù
hợp của quan hệ sản xuất với trinh độ phát triển của lực lượng sản xuất.
Như vậy chúng ta chủ trương khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân
đồng thời cũng phải đảm bảo thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa của
kinh tế tư nhân. Đây là vấn đề khá mới mẻ cho nên chúng ta cần tiếp tục
nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đổi mới tư duy về phát triển kinh tế tư nhân
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trước hết chúng ta phải tập
trung nghiên cứu sâu sắc về mặt lý luận việc phát triển kinh tế tư nhân trên
con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay dựa trên cơ sở khái
quát, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân trong 20
năm đổi mới để có định hướng và chính sách phát triển đúng đắn, phù hợp.
đồng thời cần phải xây dựng và hoàn thiện các cơ chế chính sách, hệ thống
pháp luật nhằm đảm bảo đầy đủ hành lang pháp lý, tạo điều kiện cho kinh
tế tư nhân phát triển.
Do còn hạn chế về kiến thức nên chắc chắn bài đề án vẫn còn nhiều
thiếu sót em mong được sự đóng góp của thầy cô và các bạn.
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VI, NXB Sự thật, 1987.
2. Đảng cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, NXB Chính trị quốc gia, 1996.
3. Đảng cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
IX, NXB Chính trị quốc gia, 2001.
4. Đảng cộng sản Việt Nam : Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp
hành Trung ương khoá IX, NXB Chính trị quốc gia, 2002.
5. Ban chỉ đạo điều tra lao động - việc làm Trung ương : Công bố điều tra
lao động - việc làm năm 2005, ngày 17 tháng 11 năm 2005 tại Hà Nội.
6. Bộ Giáo dục Đào tạo, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác- Lênin, NXB
Chính trị quốc gia, 2006.
7. Bộ Kế hoạch và Đầu tư : Báo cáo 3 năm thực hiện Nghị định 90/2001
ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Chính phủ về trợ giúp doanh nghiệp
vừa và nhỏ.
8. Trần Ngọc Bút, Phát triển Kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa,
NXB Chính trị quốc gia, 2002.
9. Tổng cục thống kê : Niên giám thống kê năm 2004, Hà Nội, 2005.
10.Vũ Quốc Tuấn, Phát triển Kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay, NXB
Chính trị quốc gia, 2006.
11.Các trang web :
www.ddn.com.vn
www.vietbao.vn
12
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét