TBC (14)

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Học viện báo chí và tuyên truyền
Khoa báo chí
***
tiểu luận

Đề tài
cơ sở lý luận báo chí


Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
1
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
hon thnh Đề Tài Tiểu luận Môn cơ sở lý luận,
ngi vit ó may mn nhn c s ng h ca cỏc thy cụ
giỏo trong Khoa Bỏo chớ, c bit l s hng dn tn tỡnh
ca Thầy Giáo hng dn Khoa Bỏo chớ, Trờng Học viện Báo
Chí Và Tuyên Truyền
Em xin chân thành cảm ơn sự ủng h v giỳp quý bỏu
ú. Trong kh nng ca mỡnh, em xin ha s n lc c gắng
hoàn thành tốt!
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
2
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Phần mở đầu
1. Đặt vấn đề
Báo chí l sản phẩm thuộc kiến trúc th ợng tầng, nó ra đời và phát
triển do nhu cầu thông tin của xã hội. Vì thế, một mặt báo chí đ ợc sử
dụng nh một phơng tiện tuyên truyền, giáo dục, cổ động nhân dân, mặt
khác nó trở th nh diễn đàn của mọi ng ời về các lĩnh vực của đời sống.
Không có một đảng phái, tổ chức, lực lợng kinh tế xã hội nào không sử
dụng báo chí với t cách nh một phơng tiện thông tin để phục vụ các
mục tiêu của mình.
Nhn thc c tm quan trng ú, trong thi gian qua, bỏo chớ
nc ta ó phỏt huy th mnh ca mỡnh trong vic phn ỏnh s thay
i k diu ca Vit Nam sau thi k i mi. Ngoài việc thông tin về
tỡnh hỡnh phỏt trin mi mt ca xó hi nh kinh t, vn hoỏ, y t,
giỏo dcỏp ng nhu cu thụng tin cho ton th nhõn dõn.Trong
quá trình hội nhập thời cơ và thách thức, bỏo chớ còn tr thnh yu t
quan trng trong qun lý kinh t xó hi, gúp phn cựng vi nh chc
trỏch tỡm ra nhng phng phỏp hp lý nhm gii quyt cỏc nhim v
thc tin.
Trong lnh vc kinh t i ngoi, qua bỏo chớ, chỳng ta ó
chng kin s phỏt trin mnh m ca cỏc hot ng hp tỏc v u
t nc ngoi, nhng c hi v thỏch thc m nn kinh t m ó v
ang em li cho chỳng ta. Mt trong nhng hot ng ni bt ca
kinh t i ngoi .
S gia tng nhanh chúng v ngy cng hon thin ca mng
li thụng tin i chỳng ó giỳp chỳng ta cú th d dng tip cn cỏc
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
3
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thụng tin, cựng lỳc bng cỏc cỏch thc khỏc nhau, qua phỏt thanh,
truyn hỡnh, bỏo in, bỏo in t (Internet ) V vn , bỏo chớ ó cú
nhng phn ỏnh tng quỏt v tỡnh hỡnh, nhng thnh tu ó t c
cng nh nhng bt cp cũn tn ti. Từ ú bỏo chớ a ra nhng
xut, kin ngh giỳp cỏc c quan cú thm quyn rỳt kinh nghim, kịp
thời b sung v ra nhng chớnh sỏch có tác dụng thúc đẩy hoạt động
giao lu hội nhập quốc tế.
So vi cỏc loi hỡnh khỏc, bỏo in chim u th hn hn trong
vic thụng tin n bn c nh c phỏt hnh rng rói v tớnh nh
k d theo dừi. Tuy nhiờn thc trng m bỏo in phn ỏnh c th nh
th no, hiu qu phn ỏnh m nú t c ra sao, cn cú nhng ci
tin theo hng no hiu qu ú t c ngy cng hon ho hn
na. õy l mt vn tng i quan trng, cn c xem xột di
gúc bỏo chớ hc.
2. Tình hình nghiờn cu.
ni dung ca ti c cp nht v sinh ng, ngi vit
tp trung xem xột thụng tin qua s phn ỏnh ca 2 t bỏo: Thi bỏo
Kinh t Vit Nam (c quan ca Hi Khoa hc Kinh t Vit Nam) v
Lao ng (c quan ca Tng Liờn on Lao ng Vit Nam) t nm
2002 n nm 2004. Qua quỏ trỡnh su tm, phõn loi t liu v ti
ny 2 t bỏo trờn, chỳng tụi thng kờ c tng cng 331 tin, bi
(thuc cỏc th loi bi phn ỏnh, phúng s, iu tra, ký chớnh lun).
C th: Lao ng - 234 tin, bi (98 tin, 136 bi); Thi bỏo Kinh t
Vit Nam - 97 tin, bi (54 tin, 43 bi). Qua ú, thy c li ớch v
tớnh thit thc trong vic xem xột hiu qu thụng tin ca bỏo chớ núi
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
4
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
chung, ca Thi bỏo Kinh t Vit Nam v Lao ng núi riờng, bỏo
chớ ngy cng nõng cao hơn nữa hiu qu ú trong thời gian tới
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Phng phỏp nghiờn cu ca cơ sở lý lun bao chớ, bc u
tip cn vi phng phỏp lun bỏo chớ hc m ngi vit tip thu
c trong thi gian học tập vừa qua, đặc biệt là dới sự chỉ dạy tận
tình của các thầy cô giáo trong Khoa Báo chí - Trờng Học Viện Báo
Chí Và Tuyên Truyền. ú l phng phỏp lun khoa hc, sỏng to da
trờn yu t bin chng ca ch ngha Mỏc Lờnin v t tng H Chớ
Minh tỡm hiu cỏc vn kin, ngh quyt ca ng, Nh nc v
vn Lao ng. Ngoi ra, ngi vit cng s b xem xột h thng t
liu mang tớnh phỏp lý ca Vit Nam, B lut lao ng, Lut hp tỏc
v u t cng nh cỏc tin, bi, nh trờn cỏc phng tin thụng tin i
chỳng núi chung v hot ng Báo Chí Việt Nam trong quá trinh hội
nhập thời cơ và thách thức.
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
NI DUNG
I. đờng lối chính sách của đảng và Nhà Nớc ta về Báo chí Việt
Nam trong quá trình hội nhập - thời cơ và thách thức

T cui 1986, Vit Nam bt u thc hin cụng cuc i mi
sõu sc v ton din trờn tt c cỏc lnh vc kinh t, chớnh tr, vn
hoỏ, xó hi. Cựng vi ú l nhng thay i tớch cc trong ng li
chớnh sỏch ca ng v Nh nc ta xõy dng mt mụi trng
phỏp lý hon chnh, phự hp vi tỡnh hỡnh mi.
Đại hội Đảng VI (12/1986) đã chỉ ra những phơng hớng mục tiêu
và nhiệm vụ cải tạo, xây dựng, phát triển kinh tế cho kế hoạch 5 năm
1986-1990. Đây là thời kỳ chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung sang cơ
chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc. Sự chuyển đổi này đợc thực
hiện bằng hàng loạt các chính sách và chỉ thị, đặc biệt trong lĩnh vực
kinh tế đối ngoại. Luật đầu t nớc ngoài ra đời năm 1988 nhằm mở rộng
quan hệ hợp tác kinh tế với nớc ngoài, phát triển nền kinh tế quốc dân,
đẩy mạnh xuất khẩu trên cơ sở khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên,
lực lợng lao động và các tiềm năng khác của đất nớc. Đây là bớc đổi
mới tích cực cho nền kinh tế Việt Nam. Đại hội Đảng VI là một mốc
son lịch sử đánh dấu sự chuyển biến quan trọng về đổi mới chính sách
kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế. Những thành công mà Đại hội Đảng
VI đạt đợc đã trở thành động lực thúc đẩy nền kinh tế tăng trởng ở mức
độ cao trong kế hoạch 5 năm 1990-1995 tại Đại hội VII.
i hi ng VII ó ch rừ i mi ton din nhm n nh
vng mi mt i sng kinh t xó hi, to th phỏt trin nhanh. i
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
hi ng VII cng thụng qua cng lnh v xõy dng t nc trong
thi k quỏ lờn ch ngha xó hi, chin lc phỏt trin kinh t xó
hi n nm 2002. i hi ra mc tiờu tng quỏt nhim k khoỏ
VII l vt qua khú khn th thỏch, n nh v phỏt trin kinh t xó
hi.
mc tiờu phn u tr thnh hin thc, Nh nc ta ó cú
nhng n lc y mnh hot ng lp phỏp v lp quy mt cỏch tớch
cc, sụi ng v hiu qu. T 1986 n nay ó cú hn 100 B lut v
Phỏp lnh ra i. Trờn c s ú, Chớnh ph ó ban hnh hng trm
Ngh nh hng dn thi hnh lut, phỏp lnh cng nh iu chnh
nhiu vn , k c nhng vn cú tớnh th nghim cha c phỏp
lut quy nh.
V kinh t, khung phỏp lut ngy cng c hon thin m
bo tin cy v an ton cho cỏc hot ng u t kinh doanh. c bit,
Hin phỏp nm 1992 ra i ó khng nh nhng nguyờn tc phỏp lý
c bn cho vic xõy dng Vit Nam mt nn kinh t th trng cú
s iu tit ca nh nc theo nh hng xó hi ch ngha. Bờn cnh
ú, nhiu lut v phỏp lnh ó kp thi b sung v sa cha cho phự
hp vi thc tin trong tng thi k. Trong ú Lut u t nc ngoi
ti Vit Nam, Lut khuyn khớch u t trong nc ó tớch cc i vo
cuc sng v th hin mc tng trng u t nc ngoi vo Vit
Nam. Mụi trng phỏp lý v u t c ci thin rừ rt. Cỏc nh u
t trong v ngoi nc ó yờn tõm hn m rng kinh doanh, phỏt
trin th trng
Trong ng li chớnh sỏch phỏp lut, chỳng ta luụn luụn quỏn
trit phng chõm m bo cho mụi trng u t khụng ch phự hp
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
vi iu kin hon cnh c th ca Vit Nam m cũn phự hp vi
thc tin quc t mc cho phộp.
II. Báo chí Việt Nam trong quá trình hội nhập - Thời cơ và thách
thức
Báo chí truyền thông là sản phẩm của kiến trúc thợng tầng xã hội
và hoạt động trực tiếp trên lĩnh vực t tởng, chính trị. Với đặc tính là ph-
ơng tiện thông tin thời sự, đề cập đến mọi hoạt động thuộc mọi lĩnh vực
của đời sông, báo chí Việt Nam đã và đang thực hiện nghiêm túc tiêu
chí cơ bản trong hoạt động của mình: Thông tin phong phú, đa dạng,
nhiều chiều nhng phải đúng định hớng; nhanh chóng, kịp thời nhng
phải phản ánh đúng, chính xác, khách quan.
Có thể nói, cha bao giờ, thông tin trên báo chí truyền thông lại
phát triển nhanh về số lợng, quy mô, nội dung, hình thức, cách truyền
dẫn nh hiện nay. ở nớc ta, lợng thông tin truyền đi trong những năm
gần đây bằng lợng thông tin của nhiều thập kỷ trớc gộp lại. Tính đến
năm 2002, cả nớc hiện có trên 600 đơn vị báo chí. Hệ thống đa dạng:
báo viết, báo nói, báo hình, Internet, điện tử tạo nên sự đa dạng kênh
thông tin, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu thông tin của xã hội. Thông
tin báo chí có nội dung truyền bá, phổ biến những quan điểm, chủ tr -
ơng, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nớc; phát hiện và trực tiếp
tham gia vào cuộc đấu tranh chống tiêu cực; tuyên truyền, cổ động cho
những nhân tố mới, các mô hình và các điển hình tiên tiến; phản ánh
nguyện vọng, tâm t của mọi tầng lớp nhân dân, góp phần tích cực vào
việc thực hiện mục tiêu tăng trởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân,
tạo bầu không khí dân chủ, cởi mở, nâng cao tính thẩm mỹ góp phần
giữ vững ổn định chính trị - xã hội, góp phần xây dựng nền văn hoá
Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Báo Chí Việt Nam Trong
Quá Trinh Hội Nhập Thời Cơ Và Thách Thức đã trở thành cầu nối
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
giữa Đảng, chính quyền và nhân dân; là vũ khí sắc bén chống lại âm m-
u chống phá của các thế lực thù địch.
Đứng trớc một thế giới hiện thực chứa đầy thông tin, báo chí với
cách thức riêng của mình phán ánh hiện thực, đáp ứng nhu cầu của mọi
tầng lớp nhân dân - những công chúng với những mối quan tâm và sở
thích không giống nhau. Từ công cụ thông tin một chiều trớc đây
(truyền đạt đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng, Nhà nớc, từ trên
xuống dới với nội dung thông tin hàng ngày của các báo gần giống
nhau, không dám đề cập đến những vẫn đề gay cấn, những đòi hỏi thực
sự dân chủ của quần chúng), thông tin hiện nay không chỉ phong phú,
đa dạng và còn nhiều chiều. Đó là quá trình vận động tất yếu của báo
chí truyền thông, thể hiện một vòng khép kín và mối quan hệ qua lại
giữa Nhà nớc, phơng tiện thông tin và các tầng lớp xã hội; là vũ khí
động viên, tổ chức, quản lý của Đảng, diễn đàn của quần chúng nhân
dân và là trờng học của nhân dân, của ngời lãnh đạo. Thông tin trên báo
chí đã trở thành lời kêu gọi đổi mới của Đảng phù hợp với ý chí của
nhân dân, công khai thừa nhận thiếu sót, vạch rõ nội dung và biện pháp
đổi mới, từng bớc đi theo định hớng XHCN. Ngời dân không chỉ là ng-
ời tiêu thụ sản phẩm báo chí mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động
báo chí nh tham gia viết bài, đa những ý kiến xây dựng, cung cấp
nguồn thông tin vô tận cho báo chí Trên báo chí đã diễn ra các cuộc
tranh luận giữa nhà báo, những giới chức và với cả quần chúng nhân
dân một cách trực tiếp và gián tiếp về những vấn đề thời sự nóng bỏng
diễn ra không chỉ trong nớc mà cả trên thế giới, khu vực; tham gia thẩm
định, phản biện, dự báo các vấn đề lớn của đất nớc, của thời đại. Ví nh
tham gia vào hàng loạt các vấn đề nh góp ý tham gia vào xây dựng Văn
kiện đại hội Đảng, vào việc nên hay không nên xây dựng Nhà máy xử
lý rác thải ở khu vực Chùa Hơng, xây dựng Nhà quốc hội, góp phần
phát hiện và triệt phá các băng nhóm tội phạm (vụ án Năm Cam),
những tệ nạn xã hội (mại dâm, ma tuý) hoặc tham gia phản ánh, bình
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
luận, đối thoại trực tiếp với những nhân vật có sự am hiểu tới những
vấn đề mang tính thời sự nóng bỏng trên thế giới nh các hoạt động
khủng bố, bắt cóc, cuộc chiến tranh tại Irắc, Nam T, tình hình bất ổn về
chính trị tại một số nớc thuộc Liên Xô cũ .Không chỉ thông tin trên
các lĩnh vực mang tính chính trị mà báo chí còn phản ánh rộng rãi, đa
dạng, phong phú các vấn dề ngõ ngách của cuộc sống đời thờng, kéo
báo chí lại gần với ngời dân hơn nh truyền phát những hoạt động thể
thao, văn hoá trong nớc, quốc tế (các môn thi đấu của thể thao, các ch-
ơng trình ca nhạc, thi hoa hậu, các cuộc trình điễn thời trang ). Báo
chí thực sự trở thành phơng tiện để truyền bá, phổ biến, giữ gìn những
tinh hoa văn hoá tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại. Báo
chí Việt Nam cũng đã có nhiều cố gắng trong việc đa thông tin đầy đủ
ra nớc ngoài, giúp cho cộng đồng quốc tế, ngời Việt Nam sinh sống,
học tập và làm việc ở nớc ngoài hiểu biết đúng đắn, khách quan về tình
hình đất nớc, chống lại những quan điểm thù địch ở trong và ngời nớc.
Báo chí đã phát hiện ra nhiều tấm gơng ngời tốt, việc tốt, các điển hình
tiên tiến trong thời đại mới, góp phần tích cực trong việc phổ biến các
sáng kiến, cách làm ăn mới hiệu quả, mở rộng giao lu và giao lu thông
tin quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hoá ngày càng mạnh mẽ. Thông tin
báo chí giúp ngời dân phát huy vai trò dân chủ trong xã hội, nâng cao
trách nhiệm đối với xã hội.
Có thể nói, hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin-giao tiếp,
giải trí và nhận thức của con ngời, thông tin trên báo chí đã, đang và sẽ
phát triển không ngừng, ngày càng phong phú, đa dạng và nhiều chiều
hơn. Đó là những thông tin mang tính đại chúng nhất, năng động nhất,
hiệu quả nhất và có nhiều công chúng nhất. Tuy nhiên, tính đa dạng,
phong phú và nhiều chiều của thông tin báo chí lại dễ dàng phát sinh
những tiêu cực nếu không có định hớng và tuân thủ theo sự định hớng
đó. Điều đó lý giải tại sao thông tin báo chí vừa có tính xã hội cao, vừa
có tính t tởng và khuynh hớng rõ rệt. Chỉ thị số 22-CT/TW ngày
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
17/10/1997 của BCHTW Đảng CSVN về Tiếp tục đổi mới và tăng cờng
sự lãnh đạo, quảh lý công tác báo chí, xuất bản chỉ rõ : Báo chí nói
chung hoạt động có định hớng, thông tin kịp thời, phong phú, đa dạng
hơn. Với nội dung thông tin mang tính định hớng đúng đắn, chân thật,
có sức thuyết phục, báo chí có khả năng hình thành d luận xã hội, dẫn
đến hành động xã hội, phù hợp với chiều hớng vận động theo chiều h-
ớng có chủ định. Báo chí Việt Nam hoạt động dới sự định hớng của
Đảng hay nói khác hơn là Đảng lãnh đạo báo chí bằng định hớng chính
trị, định hớng t tởng, định hớng thông tin; kiểm tra uốn nắn việc thực
hiện các định hớng đó thông qua các tổ chức đảng và đảng viên của
mình. Thông tin báo chí có định hớng là thông tin làm cho nhân dân
hiểu rõ đờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nớc trên mọi lĩnh vực của
công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc; góp phần làm cho thế giới quan
Mác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống
tinh thần của xã hội; động viên toàn Đảng, toàn dân vợt qua mọi khó
khăn thử thách, năng động, sáng tạo, giữ vững ổn định chính trị, tiếp
tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới theo định hớng XHCN. Báo chí phấn
đấu cho mục tiêu cao cả cuối cùng là xây dựng một xã hội , trong đó sự
phát triển tự do và toàn diện con ngời là điều kiện cần thiết cho sự phát
triển tự do và toàn diện của mọi ngời. Báo chí không chấp nhận lối
tuyên truyền bạo lực, kích động, gây chia rẽ, hằn thù dân tộc, tôn giáo;
không chấp nhận những lệch lạc tiêu cực phát sinh từ mặt trái của nền
kinh tế thị trờng, từ xu hớng thơng mại hoá báo chí. Đó là khuynh hớng
hạ thấp vai trò, chức năng của báo chí cách mạng, biến nó từ chỗ là
công cụ chính trị, văn hoá của Đảng, Nhà nớc trở thành một thứ hàng
hoá tầm thờng. Thực tế đời sống báo chí Việt Nam cho thấy vẫn còn tồn
tại một bộ phận báo chí có những biểu hiện quá nhấn mạnh mục đích
lợi nhuận mà chú ý không đúng mức đối với hiệu quả xã hội nh khai
thác quá nhiều đề tài bạo lực, khiêu dâm, giật gân, vụ án, chuyện đời t -
làm băng hoại đạo đức mà không tính đến tác hại nghiêm trọng của
việc làm này. Các chơng trình quảng cáo quá nhiều, không phù hợp với
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
truyền thống văn hoá, lối sống trên phơng tiện thông tin đại chúng, vi
phạm pháp luật, kích thích tâm lý sùng ngoại, ăn chơi xa xỉ trong công
chúng, làm giảm sút vai trò của báo chí. Hiện tợng xa rời tôn chỉ mục
đích và đối tợng phục vụ vẫn còn tồn tại ở một số cơ quan báo chí. Biểu
hiện của hiện tợng này là né tránh, đề cập hời hợt những chủ đề, sự kiện
chính trị quan trọng, thờng xuyên sa vào khai thác những thông tin
ngoài ngành, địa phơng mình, không quan tâm đầy đủ tới đối tợng công
chúng ở nông thôn, vùng căn cứ cách mạng, vùng sâu, vùng xa, vùng
đồng bào dân tộc thiểu số. Thậm chí, một số cơ quan báo bán lại giấy
phép xuất bản phụ san chuyên đề cho t nhân, gây ra tình trạng có những
sản phẩm báo chí hoàn toàn xa lạ với tôn chỉ, mục đích, đối tợng phục
vụ của báo. Một số tờ báo coi nhẹ việc biểu dơng, cổ vũ ngời tốt việc
tốt, còn nặng về phê phán mặt khuyết điểm, non kém. Nhiều trờng hợp
báo chí thông tin thiếu chính xác, thiếu khách quan, làm lộ bí mật quốc
gia, gây nhiễu thông tin, gây trở ngại cho các cơ quan thi hành pháp
luật. Có hiện tợng cửa quyền, vi phạm dân chủ, vi phạm đạo đức nghề
nghiệp, bẻ cong ngòi bút, bị lợi dụng khen chê sai sự thật, bôi nhọ, vu
khống ngời lơng thiện, che giấu những hành vi tội lỗi. Trần Mai Hạnh,
Hoàng Linh, Nguyễn Quang Thắng .những nhà báo đã bán rẻ l ơng tâm
và đạo đức nghề nghiệp của mình, là những con sâu trong làng báo
chí Việt Nam đang trên đờng khởi sắc. Tất cả những sai phạm, chệch h-
ớng trên đã, đang và sẽ đợc xử lý nghiêm minh bằng luật pháp, đợc cơ
cấu điều chỉnh lại đúng hớng.
III. Báo chí Việt Nam trong quá trình hội nhập.
Thông tin trên báo chí phong phú, đa dạng, nhiều chiều, đúng
định hớng,cha đủ. Thông tin còn phải đáp ứng yêu cầu nhanh chóng,
kịp thời và phải phản ánh đúng, chính xác, khách quan. Lên nin đã chỉ
rõ: Tính đơn điệu và sự chậm chễ đều không hợp với nghề báo.
Thông tin báo chí muốn đạt đợc hiệu quả cao phải là thông tin đúng
lúc, đáp ứng đợc nhu cầu của công chúng và sự quan tâm của họ trong
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thời điểm đó. Có nhanh chóng, kịp thời thì mới tạo hứng thú cho ng ời
đọc, làm cho họ chú ý đến thông tin nhiều hơn, gây xúc cảm và khơi
dậy niềm mong muốn tìm đến nguồn gốc của nó. Tr ớc sự phát triển nh
vũ bão của khoa học-công nghệ, sự phong phú của các loại hình truyền
thông, thông tin trên báo chí truyền thông đã táI hiện đợc hiện thực sôi
động, tiêu biểu và luôn luôn đổi mới diễn ra trên mọi mặt đời sống xã
hội - những điều vừa xảy ra, đang xảy ra và sẽ xảy ra. Không phân biệt
ngày, đêm, biên giới quốc gia, đối tợng độc giả, mọi thông tin về các
vấn đề thời sự từ chính trị đến văn hoá, khoa học- kỹ thuật, kinh tế đã
đáp ứng đợc nhu cầu cho ngời dân mọi lúc, mọi nơi. Diễn biến của cuộc
chiến tranh Mỹ gây ra tại Nam T, Irắc; vụ bắt cóc con tin tại Nhà hát
lớn (Nga), những biến động về chính trị tại Gruzia, Ucraina, những trận
thi đấu thể thao, thể dục, những hoạt động văn hoá, văn nghệ trong nớc
và quốc tế, những trận lũ lụt đang hoành hành, những cuộc đình công,
bãi công, tình hình phát triển kinh tế ở trong nớc, khu vực hay ở nớc
khác đều đ ợc phản ánh đầy đủ, kịp thời trên các loại hình báo chí. Về
phơng diện này, truyền hình, online đóng vai trò tích cực hơn cả.
Những chơng trình đợc phát trực tiếp tạo cảm giác cho công chúng nh
đang có mặt tại nơi diễn ra sự kiện đó, đợc chứng kiến, bình luận theo
chính kiến của mình. Điều này có sự tác động mạnh đến nhận thức, t t-
ởng và hành động của công chúng. Có thể khẳng định, trải qua nhiều
thời đại lịch sử, cha bao giờ nhiều ngời, tại nhiều địa điểm khác nhau,
cùng xem hoặc cùng nghe những thông tin và những phóng sự nh nhau,
nh chúng ta đang chứng kiến hiện nay trên các phơng tiện truyền thông
đại chúng.
Tuy nhiên, nhanh chóng, kịp thời không có nghĩa là chớp giật đ a
lên những thông tin không đúng, không chính xác và không khách
quan. Sự đúng, chính xác, khách quan của thông tin là điều kiện để
cung cấp cho công chúng một bức tranh hiện thực vừa phong phú, vừa
đa dạng, tác động tới mọi phía của nhận thức; tạo điều kiện cho công
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
chúng hiểu đúng đắn và sâu sắc các hiện tợng, quy luật, các khuynh h-
ớng của đời sống xã hội, từ đó xuất hiện lòng nhiệt tình đối với các
công việc xã hội và lòng trung thành đối với Tổ quốc. Đây là bản chất
của báo chí cách mạng: Sự thật là sức mạnh của báo chí chúng ta,
chúng ta cần thông tin đầy đủ và chân thực, mà sự thật không phụ
thuộc vào việc nó phải phục vụ ai (Lênin). Biểu hiện của yêu cầu trên
nhà báo phải phản ánh thông tin đúng sự thật, đầy đủ mọi mặt, mọi
khía cạnh của vấn đề. Khách quan, chân thực có sự liên hệ chặt chẽ với
tính khoa học, tính dân chủ và tính t tởng. Nhà báo phải có năng lực lựa
chọn, xử lý thông tin nhanh chóng, chân thực, chính xác, phản ánh
đúng tâm t nguyện vọng của công chúng, từ đó những tác động tích
cực, hiệu quả đến tiến bộ xã hội. Thực tế cho thấy, có không ít nhà báo
vì không có động cơ trong sáng, viết theo kiểu trả ơn, trả thù, theo
đơn đặt hàng, theo mệnh lệnh, gợi ý sẵn mà không nhằm quán triệt
một chủ trơng, đờng lối đúng đắn. Những thông tin ấy đã hạ thấp vị trí
của báo chí truyền thông trong lòng công chúng, gây tổn hại lớn cho xã
hội. Vơn tới tính đúng, chính xác, khách quan của thông tin ngày một
cao hơn, đấu tranh chống lại các biểu hiện vi phạm nguyên tắc nghề
nghiệp, vì bất kỳ động cơ nào là đỏi hỏi nghiêm khắc của toàn xã hội
đối với báo chí, đòi hỏi sự phấn đấu kiên trì của nhà báo. Nhà báo phải
hết sức dũng cảm, phải chấp nhận thử thách hy sinh. Bất kỳ lúc nào, ở
đâu, công chúng cũng đòi hỏi thông tin chính xác và phẩm chất hàng
đầu của nhà báo là lòng trung thực và thái độ không khoan nhợng.
Luận điểm Thông tin phong phú, đa dạng, nhiều chiều nhng phải
đúng định hớng; nhanh chóng, kịp thời nhng phải phản ánh đúng, chính
xác, khách quanđòi hỏi hoạt động báo chí Việt Nam phải nghiêm
chỉnh thực hiện các quy định của Luật báo chí. Các cơ quan chủ quản
báo chí cần định kỳ tổng kết, nghiêm túc đánh giá những u điểm,
khuyết điểm của cơ quan báo chí trực thuộc trong việc thực hiện mục
đích, tôn chỉ và chất lợng đội ngũ ngời làm báo, đề ra biện pháp cụ thể
Tiểu luận: Cơ sở lý luận báo chí
14

Xem chi tiết: TBC (14)