"Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học,
làm quen với chữ viết
I. Đặt vấn đề:
Bác Hồ vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta đã nói:
"Vì lợi ích 10 năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng ngời"
Lời dạy đó thấm nhuần sâu sắc cho những ngời làm công tác giáo dục nói
chung và giáo dục Mầm non nói riêng. Sự nghiệp "Trồng ngời" có một ý nghĩa
hết sức quan trọng và lớn lao đối với đất nớc vì đất nớc ta đang bớc vào thời kỳ
"Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá". Để đạt đợc điều đó giáo dục có vị trí quan
trọng hàng đầu bởi vì Đảng ta đã nhấn mạnh: "Giáo dục là quốc sách hàng đầu"
trong đó giáo dục Mầm non có vị trí đặc biệt quan trọng, vì bậc học Mầm non là
nền tảng đầu tiên để đào tạo con ngời mới trong thời kỳ Công nghiệp hoá - Hiện
đại hoá đất nớc.
Quán triệt và thực hiện tốt quan điểm, đờng lối của Đảng về phát triển giáo
dục, trong những năm qua đã có sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ơng đến địa ph-
ơng. Đã có nhiều công trình nghiên cứu cơ bản và ứng dụng làm cơ sở cho việc
xây dựng nội dung, phơng pháp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Mầm non.
Việc nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện luôn luôn là mục tiêu phấn đấu của bậc
học Mầm non. Bởi vậy hàng năm có những chuyên đề bổ sung chỉnh sửa để phù
hợp, với công tác chăm sóc giáo dục trẻ trong thời kỳ đổi mới. Một trong những
nội dung đó là thực hiện chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với
văn học, làm quen với chữ viết " có một ý nghĩa hết sức to lớn vì qua đó trẻ sẽ đợc
tiếp xúc với lời hay ý đẹp trong văn học, tiếp xúc với ngôn từ, với hình ảnh. Hình
ảnh ở đây là hình ảnh trẻ cảm nhận đợc qua thơ qua, qua chuyện kể, đồng dao ca
dao, các hình ảnh đó rất gần gủi với trẻ, nh là: Cỏ, cây, hoa, lá:
Hoa cà tim tím
Hoa mớp vàng vàng
1
Hoa lựu chói chang
Đỏ nh đốm lửa
Hoặc các hiện tợng thiên nhiên gần gũi nh mặt trời, trăng, sao:
Ông mặt trời óng ánh
Toả nắng hai mẹ con
Hoặc là:
Những ngôi sao trên trời
Nh cánh đồng mùa gặt
Tất cả đều hiện lên trong thơ, truyện bằng những hình ảnh phong phú, từ
ngữ biểu cảm, cấu trúc hoàn chỉnh, ngôn ngữ giàu nhạc điệu đã bồi dỡng cho tâm
hồn trẻ những cảm xúc ban đầu, trẻ sẽ đợc giáo dục về mặt tình cảm, trí tuệ, đạo
đức đồng thời cũng kơi dậy về mặt năng khiếu, thẩm mỹ.
Nh ta đã biết, ngay từ lúcc lọt lòng mẹ, nằm trên chiếc nôi đa, trẻ đã thích
thú lắng nghe những câu ca dao trong lời ru của bà, của mẹ Những bài ca dao về
cái cò, cái vạc, cái nông đã đi vào giấc ngủ của trẻ, có nhà thơ đã viết:
Ngày con ra đời lời ru đẩy tao nôi
Những cái vạc, cái nông trong lời ru con ngủ
Cô Tấm gọi: bống bống bang bang nho nhỏ
Quả thị thơm cho đời con ngoan .
Lớn lên chút nữa, những chuyện kể dân gian, cổ tích mà trẻ đợc bà, mẹ kể
cho nghe đã là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của trẻ. Khi trẻ
vào trờng Mầm non, môn học mà trẻ yêu thích nhất đó là văn học. Đối với trẻ
Mầm non văn học nh những bài học đầu tiên về cuộc sống. Trẻ rất thích thú khi
nghe kể chuyện đọc thơ và thích xem biểu diễn rối, diễn kịch. Không những trẻ
giành nhiều thời gian cho sở thích mà đó chính là nội dung những câu chuyện bài
thơ đã gây ra những biến đổi trong tâm lý trẻ, nó chi phối các hoạt động khác, làm
cho nó mang màu sắc độc đáo của lứa tuổi Mầm non. Việc "Nâng cao chất lợng
cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết" sẽ hình thành lòng yêu
thích văn học, yêu thích chữ viết từ đó trẻ sẽ đợc phát triển trí tởng tợng, tâm hồn
2
trẻ giàu cảm xúc, trẻ thêm yêu quê hơng đất nớc, kính yêu Bác Hồ yêu bố mẹ, ông
bà, yêu những việc làm tốt, không đồng tình với việc làm xấu
ở lứa tuổi Mầm non trẻ đặc biệt nhạy cảm trớc những vấn đề buộc về tình
cảm, bởi vậy nội dung t tởng của nhiều bài thơ, câu chuyện đem đến cho trẻ lòng
yêu thơng con ngời, yêu thiên nhiên đất nớc. Việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ
làm quen với văn học, làm quen với chữ viết" có một ý nghĩa hết sức to lớn đối
với trẻ Mầm non và nhất là trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 nhng trên thực tế
kết quả đạt đợc khi cha thực hiện chuyên đề còn thấp, cha thật sự đợc chú trọng.
Một phần do năng lực của giáo viên còn hạn chế. Một phần do nghệ thuật lên lớp
của giáo viên còn hạn chế mà bộ môn này đòi hỏi ở ngời giáo viên phải có nghệ
thuật lên lớp cao để thể hiện tốt tác phẩm văn học. Một phần do điều kiện giáo viên
đứng lớp ngày hai buổi nên gặp khó khăn trong việc học tập tự bồi dỡng nâng cao
trình độ chuyên môn cũng nh nghệ thuật lên lớp. Do đặc thù tiếng địa phơng còn
nặng nên việc thể hiện tác phẩm văn học cha đợc diễn cảm. Một phần còn do giáo
viên còn lúng túng, cứng nhắc trong chuyển đổi hình thức dạy trẻ, cha linh hoạt,
sáng tạo, còn nặng nề hình thức dạy cũ. Và còn một khó khăn không nhỏ đó nhận
thức của một số phụ huynh cha coi trọng công tác chăm sóc giáo dục trẻ cũng nh
cha thấy đợc tầm quan trọng của việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với
văn học, làm quen với chữ viết". Trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó
khăn về cơ sở vật chất (đồ dùng dạy học). Đã có đồ dùng để dạy học nhng đồ dùng
của bộ môn này đòi hỏi tính sáng tạo, tính nghệ thuật và thẩm mỹ cao, đòi về sự
phong phú, đa dạng về thể loại đồ dùng mới thu hút và hấp dẫn trẻ. Xác định đợc ý
nghĩa to lớn trong việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm
quen với chữ viết" và đứng trớc những thực trạng trên nên tôi đã chọn đề tài: Một
số kinh nghiệm để thực hiện tốt chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen
với văn học, làm quen với chữ viết".
II. biện pháp:
Qua ba năm thực hiện chuyên đề tôi dự toán áp dụng một số biện pháp sau:
3
1. Tạo môi trờng cho trẻ "làm quen với văn học, làm quen với chữ
viết":
Ngay từ đầu năm học, cô giáo cần phối hợp với cha mẹ các cháu đóng góp
su tầm các sách văn học các hoạ báo tạp chí nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây
dựng "góc sách" mang nội dung văn học. Tại "góc sách" trẻ đợc xem các sách
tranh chuyện, tạp chí, hoa báo Cô sẽ đọc cho trẻ nghe và dạy trẻ cách tri giác
tranh chuyện. Dần dần trẻ có thể tự "đọc" lúc đầu trẻ sẽ đọc theo trí nhớ, trẻ nhớ
về nội dung câu chuyện cô đã kể rồi khớp với nội dung truyện với sách tranh
truyện. Trong lớp bố trí góc văn học hoặc "vờn cổ tích" trang trí các hình ảnh
trong câu chuyện cổ tích, các bài thơ theo chủ điểm mà trẻ đã đợc nghe, đợc đọc,
vì đặc điểm t duy của trẻ là t duy trực quan hình tợng nên trẻ rất thích đợc xem các
hình ảnh. Ngoài góc văn học cô cần tận dụng các khoảng trống trong lớp treo các
bức tranh có nội dung minh hoạ, các câu chuyện bài thơ, hình ảnh nhân vật ngộ
nghĩnh, trong các câu chuyện bài thơ để trẻ đợc quan sát, tiếp xúc và các góc, các
đồ dùng đều viết chữ to để hàng ngày khi chơi ở các góc, khi lấy đồ dùng đồ chơi
trẻ đợc tiếp xúc, đợc quan sát, đợc "đọc" từ đó trẻ biết ý nghĩa của từ, tên của đồ
dùng, của góc Trẻ đợc làm quen với chữ viết tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ lên
loép 1 và học phổ thông vào dịp ngày lễ hội, cô có thể cho trẻ cùng cô làm các đồ
dùng minh hoạ hoặc trang trí quần áo để đóng kịch, làm mũ nhân vật. Trẻ rất yêu
thích và hứng thú khi đợc cùng tham gia thể hiện.
2. "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ
viết" qua các hoạt động:
a. Hoạt động chung:
Thực hiện đổi mới phơng pháp chăm sóc giáo dục tôi đã áp dụng phơng
pháp tích hợp môn học vào các tiết dạy nh: Toán, giáo dục âm nhạc, làm quen môi
trờng xung quanh
Ví dụ: Khi dạy môn "làm quen môi trờng xung quanh" đề tài "quá trình
phát triển của cây từ hạt" tôi đã vận dụng đa bài thơ "vòng quay luân chuyển"
vào để giới thiệu bài.
4
"Từ những hạt quýt
Nảy ra mầm non
Mầm thành cây xanh
Ra hoa đầy cành
Hoa lại thành quả
Quýt vàng ngọt lành
Ngời ta ăn quả
Nhả hạt xinh xinh
Từ những hạt ấy
Nảy ra mầm non
Mầm thành cây xanh
Ra hoa đầy cành
Hoa lại ra quả
Quýt vàng ngọt lành
Vòn quay luân chuyển
Tiếp mãi không ngừng"
Và vận dụng cây chuyện "chú đỗ con" để kể cho trẻ nghe ở phần củng cố.
Kết thúc câu chuyện tôi nhấn mạnh cho trẻ biết "chú đỗ con chính là hạt đậu, đ-
ợc ma xuân tới nớc, đợc bác mặt trời sởi ấm đã nảy mầm thành cây đậu đấy".
Khi vận dụng cây chuyện, bài thơ vào tiết học thì tiết học đỡ khô khan và rất sinh
động, trẻ hứng thú học và kết quả trẻ nắm rất vững quá trình phát triển của cây từ
hạt mà theo tôi nghĩ nếu chỉ chắc lời giải của cô thì kết quả cha thể đạt đợc cao nh
mong muốn.
Cũng ở tiết này tôi đã vận dụng cho trẻ làm quen với chữ viết. Dới các bức
tranh hạt - mầm cây - cây có hoa - cây có quả, tôi viết từ tơng ứng ở phía dới. Quá
trình từ quan sát tranh đồng thời cho trẻ đọc từ, trẻ hiểu đợc ý nghĩa của từ đó, đợc
nhận biết mặt chữ nhằm phát triển lời nói cung cấp vốn từ và trẻ đợc làm quen với
chữ viết một cách hiệu quả nhất.
5
Ví dụ: Khi dạy môn giáo dục âm nhạc, bài hát "ông cháu" tôi đã đa bài thơ
"ông em" để giới thiệu dẫn dắt vào bài.
Ông em tóc bạc
Trắng muốt nh tơ
Ông em kể chuyện
Ngày xửa ngày xa
Em ngồi nghe chuyện
Mê mãi, say sa
Ví dụ: Khi dạy môn Toán, đề tài "số 10" tôi đã vận dụng đa câu chuyện "ai
đáng khen nhiều hơn" để dẫn dắt vào bài. Cô kể: "Ngày xa trong khu rừng nọ
có hai anh em thỏ xám sống cùng mẹ, bố thì đa làm xa nên cậu nào cũng tỏ ra
mình là đứa con ngoan nhất, đợc mẹ khen nhiều nhất. Biết đợc chuyện đó một
hôm thỏ mẹ bảo: Các em của mẹ, bvữa nay các con đợc nghỉ học, thỏ anh lên
rừng hái cho mẹ 10 chiếc nấm hơng, thỏ em ra đồng cổ hái cho mẹ 10 bông hoa
đồng tiền thật đẹp " bạn nào giỏi xung phong làm thỏ anh, thỏ em hái hoa và
nấm cho mẹ nào ? tôi cho hai trẻ làm thỏ anh thỏ em đi hái hoa và nấm sau đó cho
cả lớp đếm lại. Bằng cách này tiết học thêm sinh động trẻ rất hứng thú và thiết học
toán đỡ khô khan khi đa chuyện kể vào.
* Tích hợp các môn học để "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn
học, làm quen với chữ viết". Tiết học sẽ sinh động, gây hứng thú cho trẻ và đạt kết
quả cao hơn khi cô giáo biết linh hoạt, khéo léo tích hợp các môn học vào giờ dạy
"làm quen với văn học" cô có thể vận dụng môn giáo dục âm nhạc để giới thiệu
dẫn dắt vào câu chuyện kể, bài thơ hoặc chuyển tiếp giữa các phần, vận dụng môn
tạo hình và tiết dạy làm quen với văn học ở phần luyện tập hoặc là vận dụng các
môn học khác nh làm quen với chữ cái, toán vào tiết dạy một cách phù hợp.
Ví dụ: Khi kể chuyện "Tích chu" tôi đã vận dụng bài hát "cháu yêu bà" có
tác dụng hỗ trợ cho việc giáo dục, yêu thơng, quan tâm đến bà mà nội dung câu
chuyện muốn đề cập tới.
6
Ví dụ: Khi dạy bài thơ: Trăng ơi từ đâu đến tôi đã vận dụng cho trẻ ôn luyện
chữ cái cho trẻ đọc bài thơ bằng chữ to và cho trẻ lên tìm chữ cái a, ă, â trong bài
thơ nhằm ôn luyện chữ cái đã học, đồng thời trẻ đếm xem đã tìm đợc bao nhiêu
chữ a ? chữ ă ? chữ â ? và so sánh củng cố thêm về toán cho trẻ.
Ví dụ: Khi dạy bài thơ: "Hoa kết trái" tôi đã vận dụng đa môn tạo hình để
luyện tập nhằm nâng cao chất lợng của tiết học. Tôi cho trẻ vẽ các loài hoa trong
bài thơ - hoa kết thành quả, nh nội dung bài thơ đã đề cập. Trẻ rất thích thú vẽ, qua
hình ảnh ngộ nghĩnh trẻ vẽ, trẻ cũng đợc củng cố thêm về các loài hoa, các màu
sắc và cảm nhận đợc vẻ đẹp thiên nhiên qua nội dung bức tranh, cũng nh nội dung
bài thơ đề cập tới.
b. Hoạt động góc:
Nh ta đã biết vui chơi là hoạt động chủ đạo trong trờng Mầm non. Trẻ "học
bằng chơi, chơi mà học" vì vậy, để thực hiện tốt "Nâng cao chất lợng cho trẻ
làm quen với văn học, làm quen với chữ viết" qua trò chơi có một ý nghĩa hết sức
to lớn.
Ví dụ: Trong buổi chơi trong trò chơ có đóng kịch, cô giáo vận dụng các câu
chuyện trong chơng trình chăm sóc giáo dục trẻ, cô có thể kể chuyện sang hoạt
cảnh hoặc đóng kịch trẻ rất hứng thú khi tham gia. Trẻ đợc vào vai một cách tích
cực, chủ động, sáng tạo, trẻ tái tạo lại ngôn ngữ, hành động nhân vật một cách hồn
nhiên thông qua vai diễn của mình (chuyện "cáo thỏ gà trống", "củ cải trắng",
"ai đáng khen nhiều hơn", "ba cô gái", "tích chú" ).
Ví dụ: Qua các trò chơi khác nh trò chơi dân gian "Rồng rắn lên mây" khi
tham gia chơi trẻ phải đọc thơ:
Rồng rắn lên mây
Có cây lúc lắc
Có nhà điện biên
Hỏi ông thầy thuốc
Có nhà hay không ?
7
Và cuộc đối thoại giữ "thầy thuốc" và "rồng rắn" nhằm luyện cơ quan
phát âm và phát triển vốn từ cho trẻ.
Ví dụ: Trò chơi "cáo và thỏ" một trẻ làm cáo, số trẻ còn lại làm thỏ. Các
chú thỏ vừa đi vừa đọc thơ:
Trên bãi cỏ
Những chú thỏ
Tìm rau ăn
Rất vui vẻ
Thỏ nhớ nhé
Có cáo gian
Đang rình đấy
Thỏ nhớ nhé
Chạy cho nhanh
Kẻo cáo gian
Tha đi mất
Trẻ vừa chơi vừa đọc thơ, vừa gây hứng thú vừa luyện đọc cho trẻ.
c. Qua các hoạt động khác:
Việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với
chữ viết" là nhiệm vụ chính nh thời gian cho tiết dạy cũng có hạn vì vậy tôi vận
dụng vào các hoạt động khác, ở mọi lúc mọi nơi nhằm ôn luyện các kiến thức đã
học hoặc làm quen với tác phẩm văn học sắp đợc học. Đặc biệt là loại động chiều
có thời gian rất nhiều nên tôi dành thời gian để hớng dẫn trẻ đóng kịch, tập đọc kể
diễn cảm, kể chuyện sáng tạo, biểu diễn rối, làm quen với cách đọc sách, cách chỉ
vào từ, làm quen với chữ viết từ đó việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen
với văn học, làm quen với chữ viết" mới đạt kết quả cao.
3. Khâu chuẩn bị của cô giáo để thực hiện tốt chuyên đề "Nâng cao
chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết":
Muốn thực hiện tốt việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học,
làm quen với chữ viết" thì cô giáo phải có một sự chuẩn bị chu đáo, chuẩn bị trớc
8
tiên là phải nghiên cứu kỹ nội dung tác phẩm, việc thông hiểu nội dung tác phẩm
sẽ định ra tính cách, hành động, ngữ điệu của nhân vật, nắm đợc t tởng bao trùm
của chủ đề, bài thơ, câu chuyện, từ đó xác lập thái độ, cử chỉ, điệu bộ, giọng đọc,
kể một cách phù hợp.
Trong khâu chuẩn bị, mọi việc rất cần thiết đó là chuẩn bị đồ dùng dạy học.
Đối với môn "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học" việc chuẩn bị
đồ dùng có tầm quan trọng đặc biệt vì đồ dùng vừa đòi hỏi tính sáng tạo lại vừa có
tính nghệ thuật và thẩm mỹ. Nếu nh nội dung câu chuyện hay mà bức tranh cô vẽ
xấu thì khi kể cũng giảm hứng thú của trẻ và để nâng cao chất lợng cho tiết dạy thì
giờ đây không chỉ kể và xem tranh mà đòi hỏi phải tiết học có sử dụng rối. Vì vậy
việc chuẩn bị của cô phải có rối các nhân vật, sân khấu, cảnh nền và đòi hỏi có tinh
quyết định đó là sự điều khiển con rối làm sao cho có hồn. Muốn đạt đợc cô phải
tập điều khiển, hớng dẫn một số trẻ cùng điều khiển rối và một số chuyện cô phải
tập cho trẻ đóng kịch cho các bạn xem, khi đóng kịch thì phải chuẩn bị trang phục,
mũ nhân vật, một số cảnh đơn giản để bố trí theo nội dung vở kịch Muốn thực
hiện tốt, đòi hỏi ở cô giáo có một sự chuẩn bị kỹ lợng. Sự chuẩn bị tốt góp phần rất
lớn cho thành công của tiết dạy.
4. Tuyên truyền với phụ huynh về chuyên đề: "Nâng cao chất lợng cho
trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết".
Để tổ chức tốt chuyên để, công tác tuyên truyền với phụ huynh hết sức quan
trọng. Phải làm sao cho phụ huynh hiểu tầm quan trọng của chuyên đề từ đó phối
kết hợp với phụ huynh trong việc dạy trẻ. Khi phụ huynh nhận thức đợc thì sẽ tạo
điều kiện thuận lợi cho cô giáo. Cụ thể nh khi phát động su tầm tranh ảnh, chuyện
thơ lứa tuổi mẫu giáo phụ huynh đã hết lòng ủng hộ, đã đóng góp các loại tranh
truyện thơ thay phù hợp với lứa tuổi, và phong phú thêm góc sách của lớp.
Hoặc là khi Ban phát động cuộc thi sáng tạo chuyên đề "làm quen với văn
học" tôi đã trao đỏi với phụ huynh về nội dung cuộc thi, phối hợp đã hết lòng ủng
hộ, phụ huynh có cháu dự thi thì cũng lo lắng chuẩn bị cho cháu, phụ huynh cùng
tham gia đóng kịch thì cùng cô và cháu tập luyện để dự thi. Chỉ khi phụ huynh
9
hiểu thì mới quan tâm, ủng hộ, tạo điều kiện giúp đỡ cho cô giáo một cách nhiệt
tình nh vậy. Tuyên truyền cho phụ huynh trớc hết là cuộc họp phụ huynh đầu năm,
cô giáo phải nêu đợc chuyên đề chính trong năm, nói cho phụ huynh hiểu ý nghĩa
to lớn của việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với
chữ viết" những nội dung cơ bản cần thiết chuyên đề, những yêu cầu mà trẻ cần
đạt đợc để phụ huynh nắm. Sau nữa là tuyên truyền hàng ngày qua những dịp tiếp
xúc với phụ huynh khi đa đón trẻ, cô giáo trao đổi với phụ huynh, có thể là trao đổi
về câu chuyện bài thơ đang học hoặc trao đổi về khả năng của cháu.
Ví dụ: "Em thấy cháu kể chuyện cáo thỏ và gà trống ở lớp rất là hay, chị
về động viên cháu để cháu kể cho cả nhà cùng nghe". Hoặc là: "câu chuyện
này cháu đợc thuộc, đã kể đợc nhng cháu cha mạnh dạn lắm chị về động viên
cháu kể thê" nh vậy trẻ đợc lyện tập ở mọi lúc mọi nơi và phụ huynh nh cô giáo
thứ 2 trong việc dạy trẻ ở nhà. Tuyên truyền với phụ huynh qua góc tập trung "góc
văn học" "Vờn cổ tích" góc tuyên truyền có tầm quan trọng rất lớn trong việc
tuyên truyền với phụ huynh, với các đoàn thể, với các cháu, vì , lớp tôi phụ trách là
lớp lẻ ở khối, lớp học và là nơi các cháu học tập, vừa là nơi hội họp và sinh hoạt
văn hoá của khối cho nên việc xây dựng góc tuyên truyền để tuyên truyền với phụ
huynh và mọi ngời biết rất phù hợp và rất có hiệu quả. ở góc tuyên truyền chuyên
đề văn học tôi đã bố trí các câu chuyện bài thơ trẻ đang học, ngoài ra còn có các
hình ảnh nhân vật, nội dung câu chuyên qua "vờn cổ tích", các câu chuyện bằng
tranh vẽ để trẻ kể chuyện sáng tạo, trng bày các nhân vật rối, các sản phẩm cô và
trẻ cùng làm, các câu chuyện tranh đã su tầm, qua góc tuyên truyền chuyên đề văn
học và chữ viết phụ huynh và mọi ngời biết đợc chơng trình, nội dung học của các
cháu, từ đó phụ huynh có cách nhìn, cách nghĩ đúng đắn hơn về công tác chăm sóc
giáo dục trẻ Mầm non.
5. "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ
viết" qua các phơng tiện: Đài, ti vi, tạp chí "giáo dục Mầm non" gia đình và
bé":
10
Ngày nay các phơng tiện nh báo, đài, ti vi và băng đĩa rất là sẵn. Tôi đã su
tầm mua các băng kể chuyện mẫu giáo để mở cho trẻ những giờ nh hoạt động
chiều, đón trả trẻ theo dõi lịch phát sóng ti vi để hớng trẻ về nhà xem chơng trình
biểu diễn rối của các trờng Mầm non, hớng dẫn phụ huynh mua băng đài, đĩa về
các câu chuyện thơ lứa tuổi mẫu giáo. Qua theo dõi tôi thấy nhiều gia đình đã có
và đến lớp trẻ kể cho cô và các bạn nghe ở nhà trẻ đã xem và nghe kể câu chuyện
gì, trẻ kể cho cô và bạn nghe câu chuyện đó
Hoặc là trong tạp chí chuyên ngành Mầm non nh "giáo dục Mầm non"
"gia đình và bé" có những câu chuyện rất vui, rất ngộ ngĩnh dành cho trẻ lứa tuổi
Mầm non. Tôi cho trẻ xem và đọc ở hoạt động góc, ở mọi lúc mọi nơi, lúc đầu cô
đọc cho trẻ nghe, vừa đọc vừa chỉ vào từ tơng ứng ở dới tranh, dần dần khi trẻ
thuộc trẻ sẽ tự "đọc" bằng biện pháp này trẻ đợc làm quen với tác phẩm văn học,
biết cách đọc và đợc làm quen với viết.
III. kết quả:
Qua ba năm thực hiện chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen
với văn học, làm quen với chữ viết" qua áp dụng các biện pháp trên tôi đã thu đợc
một kết quả sau:
1. Kết quả ở trẻ:
- Hình thành ở trẻ khả năng cảm thụ văn học. Trẻ đã bộ lộc cảm xúc của
mình khi nghe kể chuyện, đọc thơ. Trẻ thích đợc nghe kể chuyện, đọc thơ, đồng
giao, ca dao, thích xem biểu diễn rối đồng thời thích đợc kể lại chuyện, đọc thơ,
diễn kịch cho mọi ngời cùng nghe.
- Hình thành ở trẻ lòng yêu quê hơng đất nớc, yêu bố mẹ ông bà, yêu cảnh
vật gần gũi xung quanh trẻ, yêu những việc làm tốt, phê phán những việc làm
xấu ở lứa tuổi này trẻ đặc biệt nhạy cảm trớc những vấn đề tình cảm, bởi vậy t t-
ởng bao trùm của nhiều bài thơ, câu chuyện đem đến cho trẻ lòng yêu thơng con
ngời, yêu thiên nhiên đất nớc.
Ví dụ: Qua bài thơ "trăng ơi từ đâu đến" trẻ cảm nhận đợc vẻ đẹp của
thiên nhiên trong đêm trăng sáng, cảm nhận đợc vẻ đẹp của trăng qua các không
11
gian khác nhau: Từ cánh đồng xa, từ biển xanh diệu kỳ, từ một sân chơi từ đó
khơi gợi ở trẻ lòng yêu thiên nhiên và tình yêu thiên nhiên vốn là khởi điểm của
tình yêu Tổ quốc.
Những câu chuyện kể, những bài thơ đã giúp trẻ xác lập một thái độ đối với
các hiện tợng của đời sống xung quanh trẻ. Khi nghe một câu chuyện, trẻ sống hoà
mình vào nhân vật đồng tình với các thiện, lên án các ác. Trẻ yêu các nhân vật
chính diện trong các câu chuyện kể, các nhân vật đó bao giờ cũng chăm chỉ lao
động, sống chính trực, giàu lòng nhân ái, biết yêu thơng mọi ngời, đó là cô Tấm
trong truyện "Tấm Cám" anh nông dân trong truyện "Cây tre trăm đốt", gà trống
trong truyện "cáo, thỏ, gà trống" chú dê đen trong truyện "chú dê đen"
- Rèn luyện kỹ năng đọc kể diễn cảm, cung cấp vốn từ, và phát triển lời nói
cho trẻ: Khi tiếp xúc với tác phẩm văn học trẻ sẽ đợc rèn luyện kỹ năng đọc và kể
diễn cảm, trẻ đợc làm quen với hình tợng ngôn ngữ trong sáng, tiểu cảm, học đợc
nhiều lời hay ý đẹp của tiếng mẹ đẻ qua văn học, vì ngôn ngữ của dân tộc nào thể
hiện cái tinh hoa của dân tộc, của Tổ quốc đó.
- Rèn luyện khả năng nhận biết chữ cái, nhận biết từ và phát triển cơ quan
phát âm phát triển lời nói cho trẻ. Qua ba năm thực hiện chuyên đề tôi nhận thấy
việc "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết"
đã giúp trẻ phát âm chuẩn hơn qua đọc thơ kể chuyện giúp trẻ nói năng mạnh lạc
hơn, diễn đạt rõ ràng hơn.
Ví dụ: Sửa lỗi phát âm sai N, L cho trẻ. Trẻ bé rất hay phát âm sai N, L tôi
đã dạy trẻ phát âm đúng qua bài thơ:
Nuôi lợn nái
Lứa lợn này
Nom lớn lắm
Lợn lúc lắc
Lúc no nê
Nó lặc lè
Nằm lăn lóc
12
Luyện đọc nhiều lần, trẻ đã phát âm N, L chuẩn phát hơn.
- Phát triển lời nói và cung cấp vốn từ cho trẻ: ở lớp tôi có cháu Thu Thảo
mới đầu vào học còn nói ngọng, vốn từ ít, diễn đạt câu ngắn 2 - 3 từ. Qua quá trình
dạy cháu áp dụng nhiều biện pháp: Tập phát âm, sửa lỗi phát âm, kể chuyện cho
cháu nghe để cung cấp vốn từ cho cháu đến nay cháu phát âm đã chuẩn hơn nói
rõ ràng hơn, vốn từ nhiều hơn nên diễn đạt lời nói tốt hơn. Trớc đây cháu nói công
ha - giờ cháu nói bông hoa. Trớc đây cháu nói con me Phơn - giờ cháu nói con mẹ
Phơng.
- Trớc đây chỉ đọc bài thơ có 3 tiếng nh "cây dây leo" giờ cháu đã đọc đợc
bài thơ dài hơn, có nhiều tiếng hơn nh bài "ông mặt trời" "trăng sáng".
- Kết quả trên trẻ còn thể hiện ở các tiêu chí sau:
Những kỹ năng hình thành trên trẻ
Trớc khi có
biện pháp
Sau khi thực hiện
các biện pháp
Trẻ hứng thú nghe đọc kể tác phẩm 65 - 70% 90 - 95%
Trẻ mạnh dạn tham gia trên tiết học 60 - 65% 90 - 95%
Trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc 60 - 70% 90 - 95%
Khả năng t duy, khả năng ngôn ngữ, khả năng diễn
đạt có logíc
50 - 55% 85 - 90%
Biết cách đọc, chỉ vào từ tơng ứng 30 - 40% 90 - 95%
Khả năng đọc, kể diễn cảm và tham gia nghệ thuật
nh: Đóng kịch, rối
50 - 60% 85 - 90%
2. Về khả năng của cô giáo:
Qua ba năm thực hiện chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen
với văn học, làm quen với chữ viết" tôi đã trau dồi thêm cho mình nhiều kiến thức
và kinh nghiệm trong giảng dạy Bộ môn văn học, luôn suy nghĩ tìm tòi để có ph-
ơng pháp nghệ thuật lên lớp phù hợp và đạt hiệu quả cao hơn. Tích luỹ đợc các
kinh nghiệm trong khâu chuẩn bị cho tiết dạy nh nắm đợc nghệ đọc, kể diễn cảm.
Phơng tiện chủ yếu trong việc đem văn học đến với trẻ và giọng đọc, kể của cô.
Việc nắm đợc thủ thuật đọc và kể cơ bản sẽ giúp cô giáo sử dụng sắc thái của
giọng mình để truyền đạt tác phẩm đến với trẻ một cách có hiệu quả nhất.
13
Qua thực hiện các biện pháp tôi đã nắm đợc một số yếu tố dẫn đến thành
công của tiết dạy nh nắm vững thanh điệu cơ bản của tác phẩm, nắm đợc ngữ điệu,
biết ngắt giọng đúng chỗ, thể hiện nhịp điệu, cờng độ giọng đọc và t thế, cử chỉ nét
mặt Lúc đọc kể tác phẩm văn học.
- Khả năng của cô giáo trong ciệc làm đồ dùng sáng tạo để dạy học: Trớc
đây khi cha thực hiện chuyên đề giáo viên chủ yếu là sử dụng đồ dùng tranh minh
hoạ có sẵn, trong khi dạy cha chú trong cho trẻ làm quen với chữ viết, với từ, cha
tạo môi trờng cho trẻ làm quen với chữ viết. Sau khi thực hiện chuyên đề tôi đã
suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu để làm đồ dùng dạy học có tính nghệ thuật và thẩm mỹ
cao: Nghiên cứu làm và đa vào sử dụng rối tay, rối dẹt làm mũ nhân vật để trẻ
đóng kịch, diễn rối, làm mô hình để kể chuyện, nghiên cứu vẽ tranh để trẻ kể
chuyện sáng tạo
3. Về nhận thức của phụ huynh:
Trớc đây một số phụ huynh cha quan tâm đúng mức đến việc chăm sóc giáo
dục trẻ. Đặc biệt là cha hiểu, cha đánh giá đúng tầm quan trọng của việc "Nâng
cao chất lợng cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết". Nay phụ
huynh đã hiểu ý nghĩa to lớn của chuyên đề đối với sự hình thành khả năng cảm
thụ văn học, giáo dục về mặt tình cảm đạo đức, rèn luyện và phát triển ngôn ngữ,
lời nói, làm quen với chữ viết để chuẩn bị ho trẻ vào lớp 1. Từ đó trong nhận thức,
trong việc làm phụ huynh đã thể hiện sự quan tâm đến việc học tập của cháu ở lớp
cũng nh ở nhà. Phụ huynh đã kết hợp với cô giáo trong việc dạy trẻ, có những phụ
huynh rất có năng khiếu về kể chuyện, đọc thơ, ở nhà đã kể chuyện, đọc thơ cho
trẻ nghe nhằm mở rộng tầm hiểu biết cho trẻ. Có phụ huynh quan tâm bằng cách
mua sách truyện thơ, băng đĩa kể chuyện văn học cho trẻ xem ở nhà. Có phụ
huynh mua tặng lớp các tập tranh truyện rất đẹp, hay, phù hợp với lứa tuổi Mầm
non.
Qua cuộc thi "Cùng làm quen với văn học trẻ thơ" và cuộc thi "Sáng tác
chuyên đề văn học" phụ huynh đã rất quan tâm và ủng hộ, đã cùng tham gia dự
thi một cách nhiệt tình.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét